Tối 01/9, Lễ Bế mạc Tuần lễ Sáng tạo Hội An 2026 diễn ra tại Quảng trường Sông Hoài, khép lại 05 ngày chương trình chính với các hoạt động triển lãm, tọa đàm, tập huấn, trình diễn nghệ thuật, giới thiệu sản phẩm sáng tạo và tương tác cộng đồng. Một số hoạt động tham quan, triển lãm và trải nghiệm tiếp tục phục vụ công chúng đến hết ngày 02/9.
Với chủ đề “Hành trình chạm Di sản, chạm Sáng tạo”, Tuần lễ tạo ra nhiều cuộc gặp giữa cơ quan quản lý, nghệ nhân, người trẻ, doanh nghiệp, nhà thiết kế, chuyên gia và các tổ chức trong nước, quốc tế. Qua các hoạt động, nhiều vấn đề được đặt ra rõ hơn cho giai đoạn tiếp theo: làng nghề cần đổi mới thế nào; người trẻ tham gia vào tương lai đô thị ra sao; các nguồn lực sáng tạo có thể kết nối với nhau bằng cách nào; và những ý tưởng được đưa ra trong Tuần lễ sẽ tiếp tục được triển khai như thế nào sau sự kiện.
Từ thảo luận chính sách đến những bài toán cụ thể của làng nghề
Tại tọa đàm “Hội An – Đất lành ươm sáng tạo”, các trao đổi tập trung vào chính sách, nguồn lực, dữ liệu, bảo tồn và năng lực của cộng đồng. Một điểm chung được đặt ra là bảo tồn cần gắn với sức sống kinh tế, văn hóa và xã hội của phố cổ, làng nghề và cư dân; đồng thời cần thêm môi trường để thử nghiệm, kết nối và đưa ý tưởng vào thực tế.
Vai trò của người trẻ cũng được nhìn ở góc độ dài hạn hơn. Một hướng đi được UN-Habitat đề xuất là xây dựng lộ trình để thế hệ trẻ tiếp cận di sản, sáng tạo và phát triển bền vững từ sớm; sau đó từng bước tham gia nhận diện và giải quyết các vấn đề của cộng đồng, kết nối với nghệ nhân, chuyên gia và các không gian thực hành.
Chuỗi tập huấn “Làng nghề lên số” đưa câu chuyện về gần hơn với hoạt động hằng ngày của nghệ nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp. Từ nhu cầu khách hàng, hành vi mua hàng đến thiết kế trải nghiệm và vấn đề kế tục nghề, người tham dự cùng đặt lại câu hỏi: thay vì chỉ bán một sản phẩm, làng nghề có thể tạo ra một trải nghiệm như thế nào?
Các trao đổi từ Kim Bồng và trường hợp của làng đũi Nam Cao cho thấy đổi mới sản phẩm còn liên quan đến sinh kế, lực lượng kế cận và cách người làm nghề nhìn lại giá trị của chính tri thức mình đang có.
Buổi thực hành tiếp theo tại Công viên Đất nung Thanh Hà mở rộng sang đồng thiết kế, khi nghệ nhân, người trẻ, người làm kinh doanh và nhà nghiên cứu cùng tìm cách kết nối sản phẩm, dịch vụ, không gian và nguồn lực. Từ đó, chuyển đổi số được đặt trong một bài toán rộng hơn về mô hình hoạt động và trải nghiệm, thay vì chỉ là đưa sản phẩm lên nền tảng số.
Công chúng tham gia trực tiếp vào các hoạt động của Tuần lễ
Bên cạnh các phiên chuyên môn, nhiều hoạt động được thiết kế để người dân và du khách trực tiếp tham gia.
Với Xuyên Mạch Nghệ, người chơi sử dụng bản đồ trực tuyến để đi qua các điểm di sản, check-in, trả lời câu hỏi và tìm hiểu câu chuyện của từng địa điểm. Tại các bảo tàng và không gian nghề, công chúng có thể tham gia vẽ mặt nạ, dập tranh giấy dó, thực hành với vật liệu tái chế hoặc trực tiếp tìm hiểu các kỹ thuật thủ công.
Các hoạt động cũng mở rộng đến các phường Hội An, Hội An Đông, Hội An Tây cùng xã Tây Hiệp, đi sâu vào các làng nghề như Kim Bồng, Thanh Hà, Cẩm Thanh, các trường học, cơ sở kinh doanh và không gian sáng tạo. Qua đó, Tuần lễ không chỉ diễn ra tại Quảng trường Sông Hoài hay Vườn tượng An Hội, mà có thêm sự tham gia của các cộng đồng đang trực tiếp thực hành văn hóa và làm nghề tại địa phương.
Sự cộng hưởng còn đến từ hơn 30 doanh nghiệp địa phương tham gia hỗ trợ truyền thông, hậu cần và nguồn lực cho chương trình. Tuần lễ nhận được sự đồng hành của HDBank, Beat Network, Công viên Đất nung Thanh Hà, MCV Network, Ansaeng, Hoianlife cùng nhiều đơn vị khác. Việc nhiều bên cùng tham gia cho thấy một phần nguồn lực cần thiết cho các hoạt động sáng tạo tại Hội An đã hiện diện ngay trong cộng đồng và khu vực doanh nghiệp địa phương.
Thử nghiệm những cách kể mới về di sản
Các triển lãm và không gian trưng bày trong Tuần lễ tiếp tục thử nghiệm cách đưa di sản vào thiết kế, công nghệ và đời sống đương đại.
Tại “Xuyên mạch Văn hóa – Sáng tạo vươn xa”, Bài Chòi, kiến trúc phố Hội, Hát Bội và những lát cắt đời sống được phát triển thành typeface, animation, art toy và các ứng dụng thiết kế.
“Thủ công kiến tạo” đặt tri thức của cộng đồng bản địa trong đối thoại với thiết kế đương đại. Chạm Truyền thống đưa công chúng đến gần hơn với vật liệu và kỹ thuật thủ công, trong khi Chạm Sáng tạo tạo không gian để các thương hiệu và người làm sáng tạo Việt gặp trực tiếp công chúng.
Những hoạt động này đặt ra một hướng tiếp cận chung: di sản có thể tiếp tục được sử dụng như một nguồn tri thức để hình thành sản phẩm, hình ảnh, trải nghiệm và những cách kể mới.
Cuộc thi Thiết kế Không gian Sáng tạo: từ ý tưởng đến khả năng triển khai
Cuộc thi Thiết kế Không gian Sáng tạo Hội An 2026 là một trong những hoạt động đưa câu chuyện từ thảo luận sang đề xuất cụ thể.
Vòng Chung khảo ngày 29/8 quy tụ kiến trúc sư, sinh viên, nghệ sĩ, người trẻ Hội An, doanh nghiệp và cả những người làm nghề lâu năm. Có gia đình nghệ nhân Kim Bồng mang đến đề xuất phục dựng hình ảnh ghe bầu từng gắn với lịch sử làng; có những phương án đi từ trải nghiệm cộng đồng, di sản và cách sử dụng không gian công cộng.
Hội đồng Ban Giám khảo tập trung đánh giá tính khả thi, mức độ gắn kết cộng đồng, giá trị bản địa, khả năng vận hành và hướng phát triển lâu dài của các phương án.
Tại Lễ Bế mạc, kết quả được công bố:
Bảng A – Ý tưởng chuyên môn
- Đồng Giải Nhì: Pavilion Spirit – A031 – NMKT
- Đồng Giải Nhì: After Latern – A044 – Phan Thanh Tín
- Giải Ba: Mạch Nguồn – A009 – Bùi Văn Quốc Trung
Bảng B – Ý tưởng cộng đồng
- Giải Nhất: Bến Tái sinh – B019 – Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Hội An Wood
- Giải Nhì: An Trong Hội – B009 – Đinh Lê Thảo Uyên
- Giải Ba: Hộ chiếu di sản Hội An – B020 – Công ty Cổ phần Santani
Cuộc thi được tổ chức trong khuôn khổ Dự án “Thúc đẩy đổi mới sáng tạo cho thanh niên và cộng đồng vì phát triển đô thị bền vững” do Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An và UN-Habitat triển khai, với sự tài trợ của Fondation Botnar và bảo trợ chuyên môn của AIA Southeast Asia.
Từ các phương án được lựa chọn, một thiết kế sẽ tiếp tục được triển khai thí điểm tại Quảng trường Sông Hoài với sự hỗ trợ của chuyên gia và nguồn lực triển khai.
Sau Tuần lễ, câu hỏi chuyển sang ai sẽ làm và làm như thế nào?
Tại tọa đàm “Thế hệ trẻ với công nghiệp văn hóa sáng tạo ở Hội An”, các đầu vào từ cuộc thi, các phiên tập huấn và tọa đàm trước đó được đưa vào một buổi làm việc chung.
Các nhóm cùng thảo luận những câu hỏi cụ thể: Không gian Sáng tạo Hội An sẽ được sử dụng cho những hoạt động gì? Ai là nhóm nòng cốt vận hành? Nghệ nhân, làng nghề, thanh niên và doanh nghiệp sẽ tham gia bằng cách nào? Mạng lưới Kết nối Sáng tạo Hội An sẽ được duy trì ra sao?
Người tham dự không chỉ nêu ý tưởng mà còn lựa chọn vấn đề, làm việc nhóm, phản hồi các đề xuất và xác định những hoạt động mình muốn tiếp tục tham gia. Từ đó, câu chuyện về Không gian Sáng tạo Hội An được mở rộng từ một thiết kế vật lý sang câu hỏi về con người, chương trình hoạt động và cơ chế cộng tác.
Khép lại sự kiện, nhưng còn nhiều việc phải tiếp tục
Phát biểu tại Lễ Bế mạc, ông Phạm Phú Ngọc – Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An nhấn mạnh: Khép lại một sự kiện, nhưng mở ra nhiều câu chuyện, nhiều cảm hứng và những gợi mở mới cho hành trình phía trước.
Ông cũng cho rằng sáng tạo tại Hội An cần bắt đầu từ nền tảng đã được cộng đồng trao truyền qua nhiều thế hệ: “Nhiệm vụ của thế hệ chúng ta hôm nay không phải là tạo ra một Hội An hoàn toàn mới. Mà là, từ những giá trị cũ, tạo ra những giá trị mới; từ ký ức, tạo ra cảm hứng; từ di sản, tạo ra sáng tạo và từ sáng tạo, làm cho di sản tiếp tục sống, phát triển và trường tồn trong tương lai.”
Sau Tuần lễ, những việc cần tiếp tục đã rõ hơn: xây dựng lộ trình cho thế hệ trẻ; hỗ trợ làng nghề hiểu khách hàng và phát triển trải nghiệm; tạo thêm cơ hội hợp tác giữa nghệ nhân, nhà thiết kế và doanh nghiệp; vận hành Không gian Sáng tạo Hội An bằng các chương trình cụ thể; duy trì Mạng lưới Kết nối Sáng tạo; và đưa các đề xuất khả thi vào thử nghiệm thực tế.
Vì vậy, kết quả của Tuần lễ Sáng tạo Hội An 2026 không chỉ nằm ở những hoạt động đã hoàn thành. Những cuộc thảo luận trong 05 ngày qua cho thấy còn nhiều vấn đề cần tiếp tục làm rõ, thử nghiệm và tổ chức thành hành động. Đây cũng là phần việc tiếp theo để Hội An từng bước phát triển Đô thị sáng tạo từ chính nền tảng di sản, cộng đồng và các nguồn lực đang có.
TRUNG TÂM XÚC TIẾN DU LỊCH THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
