Mỗi độ tháng Hai âm lịch, khi dòng Thu Bồn trôi chậm qua những miền đất ven sông, không gian văn hóa dọc theo dòng sông lại rộn ràng trong sắc màu của Lễ hội Bà Thu Bồn – một lễ hội dân gian mang đậm dấu ấn tín ngưỡng của cư dân xứ Quảng.
Năm 2026, lễ hội hiện diện trong hai không gian văn hóa gắn với những truyền thuyết về Bà Thu Bồn dọc theo dòng sông. Ở xã Nông Sơn, vùng đất nơi dòng sông chảy qua những dãy núi và làng quê yên bình, ký ức về Bà vẫn được lưu truyền qua các nghi lễ truyền thống trang nghiêm, nơi tín ngưỡng dân gian hòa quyện với những câu chuyện lịch sử và truyền thuyết gắn với đời sống cư dân ven sông.
Xuôi theo dòng Thu Bồn, không gian lễ hội tiếp tục lan tỏa tại xã Thu Bồn – vùng đất lâu đời gắn với tín ngưỡng thờ Bà và những sinh hoạt văn hóa đặc trưng của cộng đồng sông nước. Tại đây, lễ hội mở ra trong nhịp điệu hội làng quen thuộc, nơi những nghi lễ truyền thống, trò chơi dân gian và các hoạt động cộng đồng diễn ra bên dòng sông, phản chiếu đời sống văn hóa đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Hai địa danh, hai không gian lễ hội, nhưng cùng chung một mạch chảy văn hóa. Trên dòng Thu Bồn – con sông thấm đẫm dấu ấn lịch sử của vùng đất xứ Quảng – những truyền thuyết về Bà Thu Bồn vẫn tiếp tục được kể lại qua từng mùa lễ hội, trở thành ký ức chung của cộng đồng và là trải nghiệm văn hóa đặc biệt đối với du khách khi tìm về vùng đất bên dòng sông di sản.
LỄ HỘI BÀ THU BỒN TẠI XÃ THU BỒN – NHỊP HỘI LÀNG BÊN DÒNG THU BỒN
Diễn ra tại Lăng Bà Thu Bồn, xã Thu Bồn, lễ hội là dịp để du khách bước vào một không gian văn hóa đậm chất bản địa, nơi những nghi lễ truyền thống, trò chơi dân gian và sinh hoạt cộng đồng hòa quyện bên dòng sông đã nuôi dưỡng đời sống của bao thế hệ cư dân nơi đây.
Năm 2026, lễ hội được tổ chức từ 21 đến 30/3/2026 (tức ngày 03–12/02 âm lịch) tại Lăng Bà Thu Bồn và các khu vực ven sông, mang đến chuỗi hoạt động văn hóa – tín ngưỡng và trải nghiệm cộng đồng kéo dài trong nhiều ngày.
Nghi lễ truyền thống – Linh hồn của lễ hội bên dòng Thu Bồn
Trong mạch chảy của lễ hội, phần lễ luôn được tổ chức trang nghiêm và giữ vai trò trung tâm. Sáng ngày 30/3/2026 (12/02 âm lịch), từ 7h00 tại Lăng Bà Thu Bồn, các nghi thức truyền thống như lễ tế, lễ rước nước từ dòng sông Thu Bồn và lễ rước sắc được cử hành trong không khí trang trọng.
Giữa tiếng trống lễ và sắc phục truyền thống của đoàn rước, nghi lễ rước nước mang ý nghĩa cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và cuộc sống bình an cho cộng đồng cư dân ven sông. Đây cũng là khoảnh khắc để du khách cảm nhận rõ hơn mối liên kết sâu sắc giữa tín ngưỡng dân gian và dòng sông đã nuôi dưỡng đời sống văn hóa của vùng đất này qua nhiều thế hệ.
Trong làn khói trầm và âm thanh nhạc lễ vang lên giữa không gian làng quê ven sông, lễ hội mở ra một trải nghiệm đặc biệt – nơi mỗi nghi thức truyền thống không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn lưu giữ ký ức văn hóa của một vùng đất gắn bó với dòng Thu Bồn từ bao đời.
Không gian hội làng – Những trải nghiệm văn hóa sống động
Sau phần lễ trang nghiêm, không khí lễ hội dần lan tỏa thành nhịp điệu rộn ràng của phần hội, nơi những hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trò chơi dân gian tạo nên một bức tranh sinh động của đời sống cộng đồng bên dòng sông.
Trong những ngày diễn ra lễ hội, khu vực trước Lăng Bà Thu Bồn trở thành không gian văn hóa mở với nhiều hoạt động đặc sắc. Những làn điệu hô hát Bài chòi vang lên bên bờ sông, các chương trình dân ca kịch và biểu diễn nghệ thuật truyền thống được tổ chức vào các buổi tối, mang lại bầu không khí vừa gần gũi vừa giàu bản sắc. Đỉnh điểm của chuỗi sự kiện là lễ khai mạc lễ hội vào lúc 19h00 ngày 29/3/2026, khi sân khấu bên dòng Thu Bồn rực sáng trong chương trình nghệ thuật mang đậm dấu ấn văn hóa địa phương.
Không gian lễ hội cũng trở nên sôi động với nhiều hoạt động cộng đồng như các giải thể thao giao lưu của cư dân ven sông, các ván cờ làng diễn ra ngay bên bờ Thu Bồn, hoạt động trình diễn làm bánh cúng Bà – một phong tục truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ, cùng không gian trưng bày sản phẩm OCOP và sản vật địa phương để du khách khám phá hương vị đặc trưng của vùng đất ven sông.
Một trong những khoảnh khắc được mong chờ nhất của lễ hội chính là giải đua thuyền truyền thống trên sông Thu Bồn, diễn ra vào sáng sớm ngày 30/3/2026. Khi những mái chèo đồng loạt rẽ sóng giữa tiếng cổ vũ vang dội hai bên bờ sông, không khí lễ hội đạt đến cao trào, tạo nên một bức tranh sống động của văn hóa sông nước miền Trung.
Đứng bên dòng Thu Bồn trong khoảnh khắc ấy, du khách không chỉ xem một cuộc thi đua thuyền mà còn cảm nhận được tinh thần cộng đồng và sức sống của lễ hội – nơi truyền thống vẫn được gìn giữ và tiếp nối qua nhiều thế hệ.
LỄ HỘI BÀ THU BỒN TẠI XÃ NÔNG SƠN – KHÔNG GIAN LỄ HỘI NƠI THƯỢNG NGUỒN
Nếu ở hạ lưu sông Thu Bồn, lễ hội diễn ra trong không gian làng quê ven sông rộng mở thì tại Dinh Bà Thu Bồn, thôn Trung An, xã Nông Sơn, lễ hội lại mang sắc thái riêng của vùng thượng nguồn – nơi những câu chuyện truyền thuyết về Bà Thu Bồn vẫn được lưu truyền qua nhiều thế hệ.
Lễ hội tại Nông Sơn cũng diễn ra vào cùng thời điểm, tạo nên một không gian văn hóa liên hoàn dọc theo dòng sông. Các nghi lễ và hoạt động lễ hội được tổ chức tại Dinh Bà Thu Bồn, gắn với di tích lịch sử và tín ngưỡng dân gian của cộng đồng địa phương.
Những nghi lễ linh thiêng của vùng thượng nguồn
Không gian lễ hội tại Nông Sơn mở đầu bằng lễ khai mạc vào tối ngày 28/3/2026 (10/02 âm lịch). Tiếp đó là chuỗi nghi thức truyền thống diễn ra trong hai ngày chính của lễ hội như lễ tế âm linh, lễ tế tiền nhân tiền bối, lễ rước sắc và lễ rước nước – những nghi lễ thể hiện lòng tri ân đối với các bậc tiền nhân và tín ngưỡng thờ Bà của cư dân nơi đây.
Vào tối ngày 29/3, không gian lễ hội trở nên lung linh khi nghi thức thả hoa đăng và đốt lửa thiêng được tổ chức bên dòng sông, tạo nên một khung cảnh vừa huyền ảo vừa giàu ý nghĩa tâm linh. Phần lễ quan trọng của lễ hội là lễ chánh tế Bà diễn ra vào sáng ngày 30/3/2026, khi cộng đồng cùng dâng phẩm vật và thực hiện các nghi lễ truyền thống để tưởng nhớ công đức của Bà.
Không gian hội – Những trải nghiệm văn hóa đặc sắc
Bên cạnh phần lễ trang nghiêm, lễ hội tại Nông Sơn còn mang đến nhiều hoạt động văn hóa và trải nghiệm cộng đồng. Những cuộc đua thuyền trên sông, các hoạt động hô hát Bài chòi, chương trình nghệ thuật tái hiện truyền thuyết “Huyền thoại Bà Thu Bồn”, cùng hội thi ẩm thực “Hương sắc Thu Bồn” đã tạo nên bầu không khí lễ hội sôi động và đậm bản sắc địa phương.
Trong không gian ấy, du khách không chỉ tham gia lễ hội mà còn có cơ hội khám phá những câu chuyện truyền thuyết về Bà Thu Bồn – người được dân gian kể lại đã từng giúp người dân trồng dâu nuôi tằm, trồng lúa và chữa bệnh trước khi hóa thần, trở thành vị thần được tôn kính trong tín ngưỡng của cư dân vùng sông nước.
LỄ HỘI BÀ THU BỒN – DI SẢN VĂN HÓA PHI VẬT THỂ QUỐC GIA
Lễ hội Bà Thu Bồn đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2020, khẳng định giá trị văn hóa đặc sắc của tín ngưỡng dân gian gắn với đời sống cư dân ven sông Thu Bồn.
Lễ hội thể hiện khát vọng về cuộc sống phồn vinh, mưa thuận gió hòa và sự gắn kết cộng đồng – những giá trị đã hình thành nên bản sắc văn hóa riêng của vùng đất này qua nhiều thế kỷ.
CHẠM VÀO NHỊP LỄ HỘI BÊN DÒNG SÔNG THU BỒN
Từ thượng nguồn Nông Sơn đến hạ nguồn Thu Bồn, lễ hội mở ra một hành trình văn hóa trải dài theo dòng sông di sản.
Đó có thể là khoảnh khắc đứng bên bờ sông lắng nghe tiếng hô bài chòi vang vọng trong đêm hội, theo bước đoàn rước trong những nghi lễ truyền thống, hay hòa mình vào tiếng reo hò của cuộc đua thuyền trên dòng Thu Bồn.
Trong những khoảnh khắc ấy, du khách không chỉ tham dự một lễ hội mà còn chạm vào nhịp sống của cộng đồng ven sông, chạm vào những giá trị văn hóa nguyên bản và chạm vào những ký ức lễ hội vẫn còn sống động trong đời sống hôm nay.
TRUNG TÂM XÚC TIẾN DU LỊCH TP. ĐÀ NẴNG
