Giữa tiếng trống hội và sắc màu phố cổ mùa trăng, một chiếc đầu lân hay thiên cẩu có thể khiến du khách dừng chân lâu hơn. Từ những thanh tre được uốn bằng tay đến nét vẽ cuối cùng trên khuôn mặt linh vật, nghề làm đầu lân thủ công mở ra một cách gần gũi để chạm vào bản sắc Trung thu Hội An.
Những ngày cận Tết Trung thu, cơ sở làm đầu lân, thiên cẩu của ông Nguyễn Hưng ở phường Hội An Tây lại tất bật. Hơn ba thập kỷ gắn bó với nghề, ông vẫn cùng gia đình thực hiện các công đoạn thủ công để tạo nên những chiếc đầu phục vụ mùa hội.
Một chiếc đầu bắt đầu từ phần khung làm bằng tre, mây và vành nhôm. Người thợ uốn, căn chỉnh từng đường cong, sau đó phủ vải, bồi giấy, chờ khô rồi mới sơn và vẽ hoa văn. Phần khung tạo dáng; đôi mắt, hàng mày, miệng và cách phối màu tạo nên thần thái. Một sản phẩm thông thường cần ít nhất khoảng năm ngày để hoàn thành, còn những mẫu lớn hoặc nhiều chi tiết có thể mất nhiều tuần.
Đứng gần người thợ, du khách có thể nhìn thấy điều khó nhận ra khi chỉ xem một màn biểu diễn: để linh vật chuyển động sống động dưới tiếng trống, từng chi tiết trên chiếc đầu đã được cân nhắc từ lúc dựng khung.
Ở Hội An, bên cạnh múa lân, múa thiên cẩu là một nét đặc trưng của sinh hoạt Trung thu. Hai linh vật có tạo hình khác nhau: đầu lân thường tròn, sừng ngắn; thiên cẩu có phần đầu lớn, trán không tròn, mắt xếch và sừng cong. Đầu thiên cẩu sử dụng năm màu theo quan niệm ngũ hành, tạo nên diện mạo mạnh mẽ, giàu sức biểu đạt.
Nghề làm đầu linh vật gắn với những đêm múa thiên cẩu, múa lân và các sinh hoạt cộng đồng qua nhiều thế hệ. Khi mùa Trung thu đến, tiếng trống vang lên giữa phố cổ, chiếc đầu được làm trong xưởng nghề trở thành một phần của cuộc vui chung. Ngoài mùa trăng, múa lân còn góp mặt trong không khí lễ hội dân gian, dịp khai trương và những sự kiện trọng đại khác.
Ghé Hội An dịp Trung thu, du khách có thể dành thời gian tìm hiểu cách một chiếc đầu lân, thiên cẩu được làm ra: quan sát người thợ dựng khung, bồi giấy, vẽ họa tiết; lắng nghe câu chuyện về hình dáng và ý nghĩa của từng linh vật. Nếu muốn tham quan cơ sở làm nghề hoặc thử thực hiện một công đoạn, du khách nên liên hệ trước để tìm hiểu khả năng đón tiếp và hướng dẫn.
Trải nghiệm ấy nối liền hai khoảnh khắc của mùa hội: sự tỉ mỉ trong xưởng nghề và niềm hân hoan khi linh vật xuất hiện trên phố. Tết Trung thu ở Hội An đã được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; những nghề thủ công gắn với mùa trăng góp phần gìn giữ sức sống của di sản trong đời sống hôm nay. Trung thu về Đà Nẵng, một lần ghé Hội An xem người thợ làm đầu lân cũng là một lần đến gần hơn với câu chuyện văn hóa phía sau tiếng trống hội.
TRUNG TÂM XÚC TIẾN DU LỊCH TP. ĐÀ NẴNG
