Được khởi dựng vào năm 1840, Văn Thánh – Khổng Miếu là quần thể kiến trúc nghệ thuật độc đáo được Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch công nhận là Di tích cấp quốc gia.
KHÔNG GIAN VÀ KIẾN TRÚC CỔ TRUYỀN
Văn Thánh – Khổng Miếu có di tích rộng khoảng 6.200m², được xây dựng theo phong cách cổ truyền, bố cục đăng đối hài hòa với cảnh quan.
Cổng tam quan đồ sộ gồm bốn trụ biểu xây gạch, trên trang trí phù điêu sành sứ; hai trụ chính cao vút đắp hình hoa sen nở trên đỉnh, tựa như đôi bút lông vạch lên nền trời và in bóng xuống hồ bán nguyệt phía trước. Từ cổng vào là hồ bán nguyệt với chiếc cầu vồng bằng đá và gạch bắc ngang, lan can cầu chạm các ô hoa văn hình học tinh xảo. Tiếp đến là khoảng sân đình rộng rãi lát gạch theo dạng bàn cờ, tạo không gian thoáng đãng dẫn tới công trình chính.
Ngôi chánh điện (miếu thờ chính) được xây kiểu nhà truyền thống ba gian hai chái, mái lợp ngói âm dương, trên đỉnh đắp hình “lưỡng long tranh châu” uy nghi. Bốn góc mái cong gắn hình mây cách điệu, các đầu đao và cột hiên đều trang trí hình rồng uốn lượn tinh xảo. Liền kề phía sau chánh điện là hậu điện (hậu cung) cùng kiểu thức ba gian hai chái, nối với nhau bằng hệ thống xà, xuyên cổ truyền; bên trong hậu điện là nơi bài trí điện thờ phụng. Hai bên chánh điện có tháp chuông và tháp trống đối xứng nhau, góp phần tạo nên tổng thể uy nghiêm của một văn miếu cổ.
Nhiều hạng mục kiến trúc tại di tích được chạm khắc, trang trí công phu bằng gỗ quý và sành sứ; tiêu biểu như các cặp câu đối khảm sứ trên cột trụ, hoành phi, phù điêu hình sách, nai… thể hiện nét mỹ thuật tinh tế do những nghệ nhân làng mộc Kim Bồng thực hiện. Tất cả chi tiết đó hòa quyện, tạo nên không gian trầm mặc, linh thiêng và đậm chất học thuật cho di tích.
GIÁ TRỊ VĂN HÓA, CỘNG ĐỒNG
Văn Thánh – Khổng Miếu là nơi tôn thờ Đức Khổng Tử cùng các bậc tiên hiền Nho học, thể hiện truyền thống tôn sư trọng đạo và tinh thần hiếu học. Từ khi hình thành, di tích đã gắn liền với mục đích đề cao Nho học và giáo dục khoa bảng – minh chứng rõ nét cho truyền thống hiếu học của vùng “đất học” xứ Quảng.
Trải qua thời gian, Văn Thánh – Khổng Miếu vẫn giữ vai trò là trung tâm sinh hoạt văn hóa, nơi kế thừa và lan tỏa những giá trị tinh thần quý báu. Hằng năm vào dịp tháng Giêng âm lịch, tại sân Văn Thánh – Khổng Miếu diễn ra nhiều hoạt động văn hóa dân gian sôi nổi nhằm tôn vinh truyền thống hiếu học của vùng Hà Đông xưa và khuyến khích việc học trong nhân dân. Nơi đây thường được chọn để tổ chức lễ trao Giải thưởng Phan Châu Trinh – giải thưởng khuyến học cao quý để vinh danh những học sinh, sinh viên ưu tú.
Dịp tháng Giêng hằng năm các chương trình văn hóa như đêm thơ Nguyên tiêu, hô hát bài chòi và các trò chơi dân gian đặc sắc được duy trì tổ chức với các hoạt động truyền thống, cùng với việc lưu giữ nhiều bia đá, bia gỗ, câu đối cổ trong khuôn viên di tích đã góp phần lưu truyền giá trị Nho học và tinh thần hiếu học cho các thế hệ sau tại địa phương.
TRẢI NGHIỆM THAM QUAN
Văn Thánh – Khổng Miếu hiện là điểm đến hấp dẫn đối với du khách và những ai yêu thích tìm hiểu văn hóa lịch sử. Đến tham quan nơi này, du khách có thể hòa mình vào không khí xưa cũ, cảm nhận vẻ đẹp cổ kính và chiêm ngưỡng những chi tiết chạm trổ tinh xảo trên các cấu kiện gỗ, ngắm các hoa văn độc đáo được trang trí trên cổng tam quan, chánh điện, tháp chuông, tháp trống và các nhà cổ trong khuôn viên.
Nếu ghé thăm đúng dịp lễ hội đầu xuân, du khách sẽ được trải nghiệm không khí văn hóa sôi động với thơ ca, bài chòi và nhiều trò chơi dân gian truyền thống diễn ra ngay tại sân đình di tích. Các hoạt động độc đáo, giúp du khách hiểu thêm về nét đẹp văn hóa địa phương.
THÔNG TIN CẦN BIÊT
Địa chỉ: Đường Phan Bội Châu, phường Bàn Thạch, thành phố Đà Nẵng.
Khu di tích mở cửa tự do cho khách tham quan và nằm ngay trung tâm phường Bàn Thạch thuận tiện cho việc di chuyển.
Khi ghé thăm, du khách nên ăn mặc trang nhã, lịch sự để phù hợp với không khí tôn nghiêm chốn thờ tự.
Sau khi thăm Văn Thánh – Khổng Miếu, du khách có thể kết hợp khám phá thêm các điểm đến gần đó như: Làng bích họa Tam Thanh, Tượng đài mẹ Việt Nam anh hùng, tháp Chiên Đàn, địa đạo Kỳ Anh, qua đó làm phong phú thêm hành trình trải nghiệm văn hóa tại phía Nam của thành phố.
Văn Thánh – Khổng Miếu không chỉ là một công trình kiến trúc cổ kính mà còn là biểu tượng trường tồn của truyền thống hiếu học nơi vùng Bàn Thạch. Giữa nhịp sống hiện đại, quần thể di tích vẫn lưu giữ vẻ trầm mặc, linh thiêng—một không gian văn hoá giúp du khách lắng lại, cảm nhận chiều sâu lịch sử và những giá trị giáo dục được tiếp nối qua nhiều thế hệ.
Khám phá Văn Thánh – Khổng Miếu là hành trình trở về cội nguồn, để hiểu thêm về tinh thần học đạo của người xưa, đồng thời mở ra những trải nghiệm văn hoá độc đáo tại khu vực phía Nam thành phố Đà Nẵng. Đây chắc chắn sẽ là điểm dừng chân ý nghĩa dành cho những ai yêu lịch sử, thích chiêm nghiệm và mong muốn tìm một góc bình yên giữa miền đất giàu truyền thống.
TRUNG TÂM XÚC TIẾN DU LỊCH THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
