Nằm trên trục ĐT609, thuộc tổ dân phố Bằng An, phường An Thắng, thành phố Đà Nẵng, tháp Bằng An là một trong những công trình kiến trúc Chăm đặc biệt còn hiện diện khá nguyên vẹn tại miền Trung. Với thân tháp hình bát giác hiếm gặp, dáng tháp gợi hình Linga và lịch sử khoảng một thiên niên kỷ, nơi đây là điểm dừng chân đáng chú ý cho hành trình khám phá di sản văn hóa Chăm, đặc biệt khi chỉ cách phố cổ Hội An khoảng 14 km.
Không đồ sộ như một quần thể đền tháp, Bằng An hiện lên giữa không gian xanh với một ngọn tháp gạch cổ mang vẻ trầm mặc. Chính hình dáng kiến trúc khác biệt, dấu vết thời gian trên từng lớp gạch và vị trí thuận lợi giữa khu vực Hội An – Điện Bàn – trung tâm Đà Nẵng đã tạo nên sức hấp dẫn riêng cho di tích này.
Ngôi tháp Chăm bát giác độc đáo
Điểm đặc biệt dễ nhận thấy nhất ở tháp Bằng An là cấu trúc mặt bằng bát giác – kiểu kiến trúc rất hiếm trong hệ thống đền tháp Chăm còn tồn tại tại Việt Nam.
Tháp cao khoảng 21 m, gồm phần tiền sảnh và điện thờ. Tiền sảnh kéo dài về phía đông, cũng là hướng cửa chính của công trình. Phần điện thờ phía sau có mặt bằng bát giác, được tạo thành bởi ba phần chính gồm đế tháp, thân tháp và mái hình chóp với tám mặt cong dần về phía đỉnh. Nhìn từ xa, tổng thể công trình gợi hình một khối Linga lớn vươn lên giữa không gian.
Khác với nhiều đền tháp Chăm được trang trí dày đặc bằng các trụ áp tường, cửa giả hay phù điêu, thân tháp Bằng An tương đối phẳng, tiết chế về hoa văn. Những đường gờ chạy quanh thân và mái, tỷ lệ kiến trúc cùng sự chuyển tiếp mềm mại từ thân bát giác lên phần chóp tạo nên vẻ thanh thoát, đồng thời khiến công trình có diện mạo rất riêng trong nghệ thuật kiến trúc Chămpa.
Nhà nghiên cứu người Pháp Henri Parmentier từng nhận xét Bằng An là một công trình có dáng vẻ đặc biệt trong lịch sử kiến trúc Chăm cổ. Một số mô tả ví hình dáng ngôi tháp như một búp măng lớn vươn cao giữa cảnh quan.
Dấu tích tín ngưỡng Shiva qua gần một thiên niên kỷ
Tháp Bằng An từng là không gian thờ thần Shiva, một trong những vị thần quan trọng trong tín ngưỡng Ấn Độ giáo của người Chăm. Hình tượng Linga thể hiện ở dáng đứng của điện thờ, trong khi tổng thể mặt bằng của công trình được các nhà nghiên cứu liên hệ với hình tượng Yoni, tạo nên lớp ý nghĩa biểu tượng đặc trưng của tín ngưỡng Shiva.
Niên đại chính xác của công trình vẫn có những cách xác định khác nhau trong các tài liệu nghiên cứu. Căn cứ vào bi ký, có ý kiến cho rằng tháp có thể được hình thành từ cuối thế kỷ IX; trong khi nghiên cứu dựa trên phong cách nghệ thuật và các hiện vật điêu khắc lại xác định niên đại muộn hơn, khoảng thế kỷ XI. Một số tài liệu chuyên ngành gần đây cũng đặt niên đại công trình vào khoảng thế kỷ XI – XII. Dù theo cách xác định nào, Bằng An vẫn là một dấu tích Chăm có lịch sử khoảng một thiên niên kỷ còn hiện hữu đến ngày nay.
Phía trước tháp còn lưu dấu các tượng linh vật bằng sa thạch. Những hiện vật này, cùng cấu trúc điện thờ và kỹ thuật xây gạch, góp phần cung cấp thêm tư liệu về đời sống tín ngưỡng cũng như nghệ thuật kiến trúc – điêu khắc Chămpa từng phát triển tại vùng đất Amaravati xưa.
Ngày 21/1/1989, tháp Bằng An được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia theo Quyết định số 100-VH/QĐ.
Một điểm dừng di sản gần phố cổ Hội An
Một trong những lợi thế đáng chú ý của tháp Bằng An là vị trí khá thuận tiện để kết nối với những hành trình khám phá văn hóa tại khu vực phía nam thành phố Đà Nẵng.
Tháp nằm gần trục ĐT609, cách phố cổ Hội An khoảng 14 km về phía bắc và cách khu vực trung tâm Đà Nẵng khoảng 30 km. Vì vậy, từ Hội An, du khách có thể dành một buổi sáng hoặc buổi chiều để ghé thăm Bằng An mà không cần thay đổi quá nhiều lịch trình.
Nếu phố cổ Hội An mang đến câu chuyện về một thương cảng quốc tế từng phát triển sầm uất bên sông Thu Bồn, thì Bằng An mở ra một lớp ký ức sớm hơn của vùng đất này – nơi văn hóa Chămpa từng để lại dấu ấn qua kiến trúc, tín ngưỡng và nghệ thuật.
Không gian tham quan tại Bằng An cũng khác với nhịp sống đông vui của Hội An. Du khách có thể chậm rãi đi theo lối nhỏ dẫn vào tháp, quan sát sắc gạch đã đổi màu theo thời gian, những mảng thực vật len qua kiến trúc cổ và hình dáng bát giác đặc trưng của ngôi tháp từ nhiều góc nhìn khác nhau.
Với những du khách quan tâm đến lịch sử và văn hóa, Bằng An có thể trở thành một điểm nối trong hành trình khám phá di sản Chăm tại Đà Nẵng, từ Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng, các dấu tích Chăm tại khu vực Điện Bàn đến Khu đền tháp Mỹ Sơn.
Thành phố cũng đang nghiên cứu các hướng kết nối Bằng An với không gian văn hóa – du lịch dọc sông Thu Bồn và khu vực Hội An – Điện Bàn, qua đó mở rộng trải nghiệm di sản tại khu vực phía nam Đà Nẵng.
Thông tin tham quan
- Tên di tích: Tháp Chăm Bằng An
- Loại hình: Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia
- Địa chỉ hiện nay: Tổ dân phố Bằng An, phường An Thắng, thành phố Đà Nẵng. Tổ dân phố Bằng An được hình thành trên cơ sở sáp nhập khối phố Bằng An Đông và Bằng An Trung; trước sắp xếp, di tích thuộc phường Điện An, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.
- Khoảng cách: khoảng 14 km từ phố cổ Hội An; khoảng 30 km từ khu vực trung tâm Đà Nẵng.
- Phí tham quan: 20.000 đồng/người/lượt theo mức phí áp dụng từ ngày 10/8/2026.
- Lưu ý: Tháp Bằng An đang trong quá trình bảo tồn, tu bổ trong năm 2026; du khách nên cập nhật tình hình tham quan thực tế trước khi đến và tuân thủ các khu vực giới hạn trong thời gian thi công.
Giữa hành trình nối trung tâm Đà Nẵng với Hội An, tháp Bằng An là một điểm dừng nhỏ nhưng chứa đựng nhiều lớp lịch sử. Không gian yên tĩnh, kiến trúc bát giác độc đáo và dấu ấn Chămpa được gìn giữ qua gần một thiên niên kỷ mang đến một góc nhìn khác về chiều sâu văn hóa của vùng đất Đà Nẵng hôm nay.
Giữa hành trình kết nối trung tâm Đà Nẵng với Hội An, tháp Bằng An là một điểm dừng giàu giá trị lịch sử và văn hóa. Không gian yên tĩnh, kiến trúc bát giác độc đáo cùng dấu ấn Chămpa được lưu giữ qua gần một thiên niên kỷ góp phần mở ra một góc nhìn sâu hơn về lớp trầm tích văn hóa của vùng đất Đà Nẵng hôm nay.
TRUNG TÂM XÚC TIẾN DU LỊCH TP. ĐÀ NẴNG
