Có những hương vị không cần đến những mỹ từ hoa mỹ để trở nên đặc biệt. Chúng lặng lẽ đi cùng năm tháng, len lỏi trong ký ức của người địa phương và trở thành một phần không thể thiếu trong hành trình khám phá của những người lữ khách.
Ở Hội An, bên cạnh cao lầu, mì Quảng hay cơm gà, những món chè bình dị vẫn âm thầm kể câu chuyện riêng về một phố Hội mộc mạc, chậm rãi và đầy chất thơ.
Giữa những ngày hè miền Trung rực nắng, khi ánh mặt trời phủ vàng lên những mái ngói cổ, những bức tường nhuốm màu thời gian và những con ngõ nhỏ quanh co, một chén chè mát lành dường như trở thành khoảng dừng chân dịu dàng cho cả vị giác lẫn cảm xúc. Không cầu kỳ trong cách chế biến, không phô trương trong hương vị, chè Hội An hấp dẫn bằng chính sự giản dị và chân thật – những giá trị đã góp phần tạo nên bản sắc riêng của vùng đất di sản.
Có lẽ vì thế mà với nhiều người, thưởng thức chè không đơn thuần là ăn một món ngọt. Đó còn là cách để cảm nhận nhịp sống chậm của phố cổ, để lắng nghe câu chuyện của những gánh hàng rong đã tồn tại qua nhiều thế hệ và để chạm vào những ký ức rất đỗi nguyên bản của vùng đất bên dòng Thu Bồn.
Chè bắp – vị ngọt của phù sa và mùa hè bên sông Thu Bồn
Nhắc đến chè Hội An, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến chè bắp – món chè được xem như một trong những hương vị đặc trưng nhất của phố Hội.
Điều làm nên nét riêng của món chè này nằm ở những trái bắp được trồng trên vùng đất Cẩm Nam, nơi được phù sa sông Thu Bồn bồi đắp quanh năm. Chính điều kiện tự nhiên ấy đã tạo nên những hạt bắp non có độ dẻo mềm và vị ngọt thanh đặc biệt mà khó nơi nào có được.
Chè bắp không cần quá nhiều nguyên liệu. Chỉ với bắp non, nước và đường, người nấu đã có thể tạo nên một món quà mùa hè khiến bao người thương nhớ. Khi thưởng thức, từng hạt bắp mềm tan nơi đầu lưỡi, vị ngọt dịu nhẹ lan tỏa chậm rãi, mang theo hương thơm của đồng ruộng và những ngày nắng ven sông.
Không ít người cho rằng chè bắp Hội An là món chè của ký ức. Đó là hương vị gắn liền với tuổi thơ của nhiều thế hệ người dân phố cổ, là món quà chiều quen thuộc sau những giờ học, những ngày rong chơi hay những phiên chợ quê bên sông.
Giữa những món tráng miệng hiện đại ngày càng đa dạng, vị ngọt giản đơn của chè bắp vẫn đủ sức níu chân thực khách bởi cảm giác gần gũi và chân thành mà nó mang lại.
Chè đậu xanh – thanh vị của những ngày nắng phố
Nếu chè bắp mang hương vị của đồng quê ven sông thì chè đậu xanh lại là hiện thân của sự nhẹ nhàng và thanh mát.
Đậu xanh được nấu chín mềm vừa đủ để giữ lại vị bùi tự nhiên. Nước chè trong veo, điểm thêm chút đường phèn để tạo vị ngọt thanh thay vì vị ngọt gắt. Chính sự tiết chế ấy khiến món chè trở nên dễ ăn và đặc biệt phù hợp với những ngày hè oi ả.
Một chén chè đậu xanh không mang đến cảm giác quá no hay quá ngọt. Thay vào đó là sự thư thái nhẹ nhàng, giống như một làn gió mát len qua những con phố nhỏ ngập nắng.
Có lẽ vì vậy mà từ bao đời nay, món chè này vẫn luôn hiện diện trong đời sống thường nhật của người dân Hội An. Không quá nổi bật nhưng luôn đủ sức làm dịu đi những ngày hè nóng bức và mang lại cảm giác cân bằng cho cơ thể.
Chè đậu đỏ, đậu ván – những thức quà bình dị của phố cổ
Bên cạnh chè bắp và chè đậu xanh, chè đậu đỏ và chè đậu ván cũng là những món chè quen thuộc trong văn hóa ẩm thực Hội An.
Người Hội An từ lâu đã yêu thích những món chè có vị ngọt vừa phải, đề cao hương vị nguyên bản của nguyên liệu. Vì vậy, đậu luôn được nấu kỹ để giữ được độ mềm bùi tự nhiên, không bị nát hay quá ngọt.
Mỗi loại đậu lại mang một sắc thái riêng. Đậu đỏ bùi thơm và đậm đà hơn một chút, trong khi đậu ván lại mềm mịn và thanh nhẹ. Khi kết hợp cùng nước đường nấu vừa độ, tất cả tạo nên những chén chè giản dị nhưng đủ để lưu lại dư vị khó quên.
Có những buổi chiều, chỉ cần ngồi dưới mái hiên nhìn dòng người chầm chậm qua lại, thưởng thức một chén chè đậu mát lành cũng đủ để cảm nhận trọn vẹn nhịp sống thong dong của phố Hội.
Chí mà phù – dấu ấn giao thoa văn hóa giữa lòng phố cổ
Trong hành trình khám phá những món chè xưa của Hội An, sẽ thật thiếu sót nếu bỏ qua chí mà phù – món chè mè đen nổi tiếng gắn liền với cộng đồng người Hoa tại thương cảng Hội An xưa.
Tên gọi “chí mà phù” bắt nguồn từ tiếng Hoa, nghĩa là chè mè đen. Trải qua nhiều thế hệ, món ăn này đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống của người dân phố Hội.
Khác với những món chè thanh mát thường dùng để giải nhiệt, chí mà phù mang đến cảm giác ấm áp và đậm đà hơn. Mè đen được rang thơm rồi xay nhuyễn, nấu cùng bột để tạo nên kết cấu sánh mịn đặc trưng. Khi thưởng thức, hương thơm béo bùi lan tỏa nhẹ nhàng, để lại cảm giác dễ chịu và thư thái.
Điều thú vị là dù có nguồn gốc từ cộng đồng Hoa kiều, chí mà phù ngày nay đã trở thành một phần không thể tách rời trong bản sắc ẩm thực Hội An, phản ánh rõ nét lịch sử giao lưu văn hóa của thương cảng quốc tế từng sầm uất bậc nhất Đông Nam Á.
Gợi ý địa điểm thưởng thức:
Những món chè truyền thống của Hội An có thể được tìm thấy tại nhiều không gian ẩm thực địa phương trong khu phố cổ. Sau khi dạo bước qua những tuyến phố cổ rợp bóng đèn lồng, tham quan Chùa Cầu, khám phá các hội quán cổ hay tản bộ dọc bờ sông Hoài, du khách có thể ghé Chợ Hội An để thưởng thức những món chè quen thuộc của người dân địa phương.
Bên cạnh khu chợ truyền thống, nhiều quán ăn gia đình, quán chè lâu năm và các nhà hàng phục vụ ẩm thực bản địa trong khu phố cổ vẫn lưu giữ những hương vị chè đặc trưng như chè bắp, chè đậu hay chí mà phù trong thực đơn hằng ngày. Khi phố lên đèn, khu vực Chợ đêm Nguyễn Hoàng và các tuyến phố ven sông cũng là nơi du khách có thể dừng chân, thưởng thức một món ngọt nhẹ nhàng giữa không khí nhộn nhịp nhưng vẫn rất đỗi thanh bình của phố Hội.
Chạm về nguyên bản từ những điều giản dị nhất
Có thể Hội An ngày nay đã có thêm nhiều quán cà phê đẹp, nhiều món tráng miệng mới lạ hay những không gian ẩm thực hiện đại. Nhưng giữa những đổi thay ấy, những món chè xưa vẫn hiện diện như một phần ký ức không thể thay thế.
Mỗi chén chè là một lát cắt của đời sống phố Hội. Có vị ngọt của phù sa bên dòng Thu Bồn, có hương thơm của những hạt đậu được chọn lựa kỹ càng, có câu chuyện của những gánh hàng rong đi qua bao mùa nắng mưa và có cả những ký ức tuổi thơ được lưu giữ qua nhiều thế hệ.
Đó không chỉ là món ăn giúp giải nhiệt trong những ngày hè. Đó còn là cách để người ta tìm lại sự cân bằng giữa nhịp sống vội vã, tìm lại những giá trị chân thật và chạm vào những điều nguyên bản nhất của một vùng đất di sản.
Bởi đôi khi, hành trình khám phá một điểm đến không bắt đầu từ những công trình nổi tiếng hay những khung hình đẹp nhất. Nó có thể bắt đầu từ một chén chè nhỏ nơi góc phố, nơi vị ngọt thanh còn đọng lại trên đầu lưỡi và cảm giác bình yên vẫn theo ta rất lâu sau khi rời phố Hội.
Đó cũng chính là một cách rất riêng để chạm vị giác, chạm ký ức và chạm về nguyên bản giữa lòng phố Hội.
TRUNG TÂM XÚC TIẾN DU LỊCH TP. ĐÀ NẴNG
