Giữa những cuộc hẹn dày lên vào cuối năm, Hội An gợi một khoảng thời gian dành cho việc đi chậm và ở lại lâu hơn. Buổi sớm trong phố, con đường ra làng rau, một chén trà và đoạn sông trước giờ lên đèn có thể nối thành một ngày nhiều dư vị. Vẻ đẹp của nơi chốn dần hiện ra cùng những người đang sống ở đó, qua những điều bình thường mà đôi khi phải thong thả ta mới kịp nhận ra.
Hội An bắt đầu ngày mới từ những công việc quen thuộc. Cửa hàng mở cửa, bàn ghế được sắp lại, người đi chợ trở về với thức ăn cho một ngày. Những âm thanh nhỏ xen vào nhau, đủ để người khách cảm nhận phố đang thức dậy. Trong nhịp sinh hoạt ấy, những ngôi nhà cổ trở nên gần gũi như nhà của một người quen, có người chăm chút, có việc đang làm và có một ngày mới vừa bắt đầu.
Có thể dành khoảng 6 đến 7 giờ sáng cho một cuộc đi bộ từ đường Trần Phú, qua Nguyễn Thái Học rồi ra phía Bạch Đằng. Những con phố nằm gần nhau, thuận tiện để vừa đi vừa dừng trước một mặt nhà, nhìn một khung cửa hoặc rẽ vào một quãng đường khiến mình tò mò. Buổi sớm cũng là lúc dễ bắt gặp những sinh hoạt đời thường, trước khi phố bước vào nhịp đón khách trong ngày.
Đi bộ khiến tầm nhìn thay đổi. Bạn có thời gian nhận ra sự khác nhau giữa hai cánh cửa đặt cạnh nhau, một mái hiên kéo dài đến đâu, hay cách người trong nhà thu xếp khoảng phía trước cho việc bán buôn. Đến một quán ăn sáng, câu chuyện có thể bắt đầu bằng món người chủ thường làm cho khách quen. Một lời giới thiệu giản dị cũng đủ giúp bữa ăn có thêm cảm giác thuộc về nơi mình đang đến.
Và đôi khi, chính những lá rau thơm trong bữa sáng lại gợi một hướng đi tiếp theo.
Từ phố cổ, làng rau Trà Quế cách khoảng 3 km. Xe đạp phù hợp với quãng đường này, nhất là khi bạn muốn dành cả buổi sáng cho vùng quê. Theo hướng đường Hai Bà Trưng, hành trình đưa người đi từ những dãy nhà nối tiếp ra khoảng đồng rộng hơn, rồi vào những lối nhỏ quanh làng. Có thể khởi hành khoảng 8 giờ, để đến nơi vẫn còn đủ thời gian đi bộ giữa các vườn rau và tìm hiểu công việc của người dân.
Trên xe đạp, bạn dễ nhận ra sự chuyển tiếp giữa phố và làng. Khoảng cách giữa các ngôi nhà rộng dần, tầm mắt được mở ra, những ngã rẽ nhỏ trở thành một phần của trải nghiệm. Một đoạn đường có thể đi qua trong ít phút cũng có thể giữ chân người khách lâu hơn, chỉ vì muốn nhìn thêm một khu vườn hoặc dừng lại chào người vừa gặp.
Đến Trà Quế, hãy gửi xe và dành một quãng đi bộ. Đứng gần những luống rau, điều gây chú ý có thể là cách cây được trồng thành hàng, phần đất vừa được vun lại hay những thao tác gọn gàng của người chăm vườn. Cảnh quan ở đây gắn với công việc cụ thể, với kinh nghiệm lựa giống, chăm đất và nhận biết thời điểm thích hợp cho từng việc.
Gia đình ông Nguyễn Thêm có ba đời gắn bó với nghề trồng rau tại Trà Quế. Trong những chia sẻ về nghề, ông từng nhắc đến rong lấy từ đầm Trà Quế và sông Đế Võng như một phần bí quyết làm nên hương vị rau của làng. Chi tiết ấy gợi ra mối liên hệ giữa vườn và mặt nước, giữa kinh nghiệm của một gia đình với môi trường sống quanh mình. Một bó rau trên bàn ăn, nhìn từ đây, có thêm câu chuyện về đất đai và sự tiếp nối qua nhiều thế hệ.
Nếu đã hẹn trước một buổi trải nghiệm cùng người dân, bạn có thể thử làm đất, trồng hoặc tưới rau theo hướng dẫn. Một công việc trông nhẹ nhàng khi quan sát lại đòi hỏi khá nhiều chú ý lúc tự tay thực hiện. Người hướng dẫn biết nên dừng ở đâu, dùng lực thế nào, nhận ra điều gì qua một luống đất. Qua từng thao tác, cuộc trò chuyện cũng trở nên tự nhiên hơn: công việc này được học từ ai, người trong nhà chia nhau chăm vườn ra sao, điều gì cần kiên nhẫn nhất.
Dành buổi trưa ở lại làng sẽ giúp cuộc gặp có thêm thời gian. Một chương trình làm vườn kết hợp nấu ăn và dùng bữa tạo cơ hội theo nguyên liệu từ nơi trồng đến gian bếp. Bạn có thể tìm hiểu cách phối hợp rau gia vị, cùng chuẩn bị một món ăn rồi ngồi xuống thưởng thức ngay trong không gian làng quê. Hương vị lúc ấy gắn với điều vừa được nghe, vừa thử làm và với người đang ngồi cùng bàn.
Sau bữa ăn, một khoảng ngồi yên cũng đáng được dành chỗ trong ngày. Nhìn khu vườn từ hiên nhà, đọc vài trang sách hoặc tiếp tục câu chuyện còn dang dở, bạn có thời gian để những cảm nhận vừa có trở nên rõ ràng hơn. Vẻ thư thái của người khách hiện diện bên một nhịp lao động bền bỉ. Biết thêm công sức phía sau khu vườn, ta cũng nhìn sự bình yên của nơi này bằng nhiều trân trọng hơn.
Đầu giờ chiều, có thể thong thả đạp xe trở về phố cổ. Sau những khoảng vườn rộng, việc bước vào một ngôi nhà với sân trong lại mở ra một cảm nhận khác về không gian Hội An.
Trong nhiều ngôi nhà cổ, sân trời được chừa giữa các nếp nhà dài để đưa ánh sáng và không khí vào bên trong. Khoảng mở ấy còn là nơi đặt cây, bày bàn trà, ngồi nghỉ và gặp gỡ. Cách tổ chức ngôi nhà cho thấy sự chăm chút dành cho đời sống phía sau mặt phố: giữa nơi ở và chốn bán buôn vẫn có một khoảng đủ riêng để con người gần với thiên nhiên và gần nhau hơn.
Khoảng 14 đến 15 giờ, một chén trà có thể là điểm dừng vừa vặn. Tại Reaching Out Teahouse, số 131 Trần Phú, khách được mời trải nghiệm sự tĩnh lặng trong một ngôi nhà cổ có khu vườn nhỏ. Quán thuộc mô hình doanh nghiệp xã hội, tạo cơ hội việc làm cho người khuyết tật; đội ngũ phục vụ là những người khiếm thính. Phiếu gọi món và những trao đổi bằng chữ viết giúp việc giao tiếp diễn ra theo một cách khác, đòi hỏi người khách dành sự chú ý nhiều hơn cho người đối diện.
Bên bàn trà, sự tiếp đón được cảm nhận qua cách đồ uống được chuẩn bị, một ánh nhìn xác nhận hay lời cảm ơn viết xuống. Người khách cũng tham gia tạo nên khoảng yên chung bằng cách điều chỉnh nhịp nói chuyện, chờ đợi và quan sát. Một buổi thưởng trà vì thế có thể đem lại trải nghiệm gần gũi về sự quan tâm, khi mỗi người dành thêm thời gian để hiểu nhau.
Chén trà cũng cho bạn một lý do để ngồi đủ lâu trong căn nhà. Sau buổi sáng chuyển động bằng đôi chân và chiếc xe đạp, đây là lúc cảm nhận Hội An từ một chỗ ngồi. Nhìn qua khung cửa, phố vẫn tiếp tục công việc của mình. Khoảng thời gian riêng của người khách nhẹ nhàng đặt vào nhịp sống ấy.
Khoảng 16 giờ, có thể trở lại đường Bạch Đằng để dành phần cuối buổi chiều cho sông Hoài. Đi bộ ven sông cho phép bạn tự chọn một quãng dừng, nhìn những ngôi nhà từ khoảng cách khác và theo dõi sự thay đổi của phố trước giờ lên đèn. Nếu muốn ngắm cảnh từ mặt nước, một chuyến thuyền gỗ là lựa chọn để cảm nhận không gian ven sông theo nhịp chèo.
Từ dưới thuyền, những mặt nhà quen thuộc có thêm chiều sâu. Khoảng cách vừa đủ khiến bạn nhìn thấy mối liên hệ giữa phố và bến nước, giữa nơi ở, công việc và dòng sông. Với người chèo thuyền, đây còn là không gian mưu sinh quen thuộc. Một lời hỏi thăm về những năm làm nghề hoặc điều họ thích nhất trong một ngày đưa khách có thể mở thêm câu chuyện cho đoạn đường trên nước.
Sông Hoài cũng giúp những trải nghiệm trong ngày tìm thấy một mối nối. Từ bữa ăn trong phố đến vườn rau, từ căn nhà có sân trời đến công việc trên sông, đời sống Hội An được cảm nhận qua quan hệ giữa con người với không gian quanh mình. Vẻ đẹp của cảnh quan có thêm ý nghĩa khi ta biết nơi ấy được sử dụng, chăm sóc và gắn bó như thế nào.
Khi những chiếc đèn bắt đầu sáng, bạn có thể chọn một bữa tối sớm rồi tiếp tục đi bộ một quãng ngắn. Trở lại con đường đã qua lúc sáng, cảm giác quen thuộc đã khác. Có một mặt nhà bạn nhận ra, một lối rẽ đã nhớ, một người vừa gặp đủ lâu để muốn chào thêm lần nữa.
Một ngày như thế để lại nhiều khoảng thời gian được sống cùng nơi mình đến. Sau chuyến đi, có thể bạn vẫn nhớ cách người làm vườn đặt tay xuống luống đất, sự ân cần bên bàn trà hoặc giọng kể của người chèo thuyền. Trong những tuần cuối năm, những ký ức ấy gợi một lý do để trở lại Hội An, dành thêm một buổi sáng và nghe tiếp câu chuyện còn chưa kể hết.
TRUNG TÂM XÚC TIẾN DU LỊCH TP. ĐÀ NẴNG
