Lễ hội Quán Thế Âm Ngũ Hành Sơn 2024: Không gian văn hóa – tâm linh và những sắc màu di sản Đà Nẵng
Từ ngày 26 đến 29/3/2024 (nhằm ngày 17 đến 20/2 năm Giáp Thìn), Lễ hội Quán Thế Âm Ngũ Hành Sơn diễn ra với 32 hoạt động tôn giáo, tín ngưỡng, văn hóa, nghệ thuật và thể thao, tiếp tục mở rộng không gian trải nghiệm trong năm thứ hai được tổ chức với quy mô cấp thành phố.
Lễ hội là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, gắn với Chùa Quán Thế Âm và Danh thắng Ngũ Hành Sơn. Những thông tin nền về nguồn gốc, ý nghĩa và hệ thống nghi lễ truyền thống có thể tìm hiểu tại bài Lễ hội Quán Thế Âm Ngũ Hành Sơn.
Mùa hội 2024 tạo dấu ấn riêng với Lễ vía Đức Bồ Tát Quán Thế Âm, trực họa – ký họa lễ hội lần đầu tiên, đua thuyền trên sông Cổ Cò gắn với Huyền Trân Công chúa, Thư viện Vạn Hạnh, đá mỹ nghệ Non Nước, diễu hành 7 xe hoa và tọa đàm khoa học về nâng tầm giá trị di sản.
Năm 2024 là năm thứ hai Lễ hội Quán Thế Âm Ngũ Hành Sơn được tổ chức với quy mô cấp thành phố. Trên nền tảng các nghi lễ truyền thống, chương trình tiếp tục mở rộng không gian văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm cộng đồng, tạo nên nhiều điểm mới so với mùa hội 2023.
32 hoạt động tạo nên bốn ngày lễ hội
Chương trình năm 2024 được xây dựng với 32 hoạt động, trải dài từ sáng 26/3 đến lễ bế mạc ngày 29/3. Bên cạnh các nghi thức Phật giáo, chương trình có khóa tu Hạnh nguyện Quán Âm, mở cửa Bảo tàng Văn hóa Phật giáo, thi viết cảm nhận về các tác phẩm tại Thư viện Vạn Hạnh, trưng bày và biểu diễn chế tác đá mỹ nghệ Non Nước, gian hàng OCOP, triển lãm nhiếp ảnh, Bài chòi, múa rối, múa lân, nhảy sạp và nhiều trò chơi dân gian.
Các hoạt động được bố trí đan xen giữa phần lễ và phần hội, giúp người tham dự có thể cùng lúc tiếp cận nhiều lớp trải nghiệm: chiêm bái và hành hương tại chùa, tìm hiểu văn hóa Phật giáo, xem nghệ nhân chế tác đá, thưởng thức nghệ thuật dân gian hay tham gia những hoạt động thể thao cộng đồng.
Sự đa dạng này là một trong những điểm đáng chú ý của năm 2024, khi lễ hội được tổ chức bài bản hơn và xuất hiện nhiều hoạt động mới như đua thuyền kết hợp hoạt cảnh lịch sử, trực họa lễ hội, thi viết về Thư viện Vạn Hạnh và chạy bộ Olympic vì hòa bình.
Lễ vía Đức Bồ Tát Quán Thế Âm – tâm điểm của mùa hội
Sáng 28/3/2024, tức ngày 19/2 âm lịch, Lễ chính thức – Lễ vía Đức Bồ Tát Quán Thế Âm – diễn ra tại lễ đài Chùa Quán Thế Âm. Chương trình gồm các nghi lễ tôn giáo, rước tôn tượng Quán Thế Âm Bồ Tát, hóa trang Quán Thế Âm cùng các nghi thức dâng hoa, ngũ quả nghệ thuật. Lễ được truyền hình trực tiếp trên VTV8.
Lễ vía bắt nguồn từ sinh hoạt tín ngưỡng Phật giáo nhằm tôn vinh những phẩm chất từ bi, bao dung, hỷ xả và cứu khổ của Đức Bồ Tát Quán Thế Âm. Trong đời sống tín ngưỡng, hình tượng Quán Thế Âm còn gắn với ước nguyện về sự che chở, bình an và hướng thiện.
Một trong những nghi thức được người dân và du khách chờ đợi là Lễ hóa trang Bồ Tát Quán Thế Âm, thực hiện song hành với nghi lễ rước tôn tượng. Bên cạnh hình tượng Quán Thế Âm còn có Tiểu đồng, các vị Bồ Tát, Tiên nữ và Tứ Thiên Vương theo hầu, tạo nên một trong những hình ảnh đặc trưng của phần lễ.
Những khoảnh khắc của nghi lễ được ghi lại tại bài Đặc sắc Lễ vía Đức Bồ Tát Quán Thế Âm.
Từ lòng từ bi đến ước nguyện hòa bình
Thông điệp của Lễ vía không chỉ dừng lại ở những mong cầu bình an của mỗi cá nhân. Tại buổi lễ, các đại biểu cùng thực hiện nghi thức thả bong bóng cầu nguyện hòa bình, gửi gắm ước nguyện đất nước hòa bình, nhân dân an lạc và hạnh phúc.
Tinh thần ấy xuyên suốt các hoạt động của mùa hội: từ Lễ tế Xuân cầu Quốc thái – Dân an, Pháp đàn Đại Bi, thiền tọa cho đến hoạt động chạy bộ Olympic “Vì hòa bình” trong ngày cuối cùng.
Qua đó, những giá trị của lễ hội được mở rộng từ không gian tín ngưỡng sang đời sống cộng đồng, nhấn mạnh các thông điệp về từ bi, bác ái, hướng thiện, hòa hợp và tình yêu quê hương, đất nước.
Đua thuyền trên sông Cổ Cò và câu chuyện Huyền Trân Công chúa
Một trong những điểm mới nổi bật của Lễ hội Quán Thế Âm năm 2024 là Hội đua thuyền truyền thống trên sông Cổ Cò, tổ chức sáng 28/3 sau Lễ vía Đức Bồ Tát Quán Thế Âm.
Khác với một cuộc đua thuyền đơn thuần, hoạt động được kết hợp với hóa trang, đoạt cờ lệnh và tái hiện hoạt cảnh rước Huyền Trân Công chúa trên sông, tạo nên mối liên hệ giữa thể thao cộng đồng với câu chuyện lịch sử của vùng đất.
Ngay từ ngày khai mạc, chương trình cũng tổ chức Lễ dâng hương tưởng niệm Huyền Trân Công chúa, bên cạnh Lễ tế Xuân cầu Quốc thái – Dân an. Nhờ đó, câu chuyện Huyền Trân Công chúa không chỉ xuất hiện trong một nghi thức tưởng niệm mà tiếp tục được tái hiện sinh động trên dòng Cổ Cò.
Đây là một trong những điểm giúp phần hội năm 2024 gắn sâu hơn với ký ức lịch sử và không gian sông nước Ngũ Hành Sơn.
Lần đầu trực họa Lễ hội Quán Thế Âm
Sáng 27/3, khuôn viên Chùa Quán Thế Âm trở thành một không gian sáng tác khi các họa sĩ tham gia chương trình trực họa, ký họa với chủ đề “Lễ hội Quán Thế Âm Ngũ Hành Sơn”.
Đây là năm đầu tiên thành phố tổ chức hoạt động trực họa về Lễ hội Quán Thế Âm. Thay vì chỉ lưu giữ lễ hội qua nhiếp ảnh hay tư liệu, những khoảnh khắc tại chùa, không gian lễ hội và dòng người tham dự được chuyển thành tác phẩm hội họa ngay tại chỗ.
Các tác phẩm sau chương trình được trưng bày tại khuôn viên chùa, giúp du khách vừa theo dõi quá trình sáng tác vừa khám phá một cách diễn giải khác về những giá trị văn hóa – tâm linh của Ngũ Hành Sơn.
Không gian nghệ thuật này được ghi lại tại bài Chiêm ngưỡng “Lễ hội Quán Thế Âm Ngũ Hành Sơn” qua lăng kính của người họa sĩ.
Thư viện Vạn Hạnh và Bảo tàng Văn hóa Phật giáo mở thêm chiều sâu trải nghiệm
Lễ hội năm 2024 không chỉ dành cho những hoạt động ngoài trời. Ngay trong ngày đầu tiên, Bảo tàng Văn hóa Phật giáo mở cửa phục vụ khách tham quan, trong khi cuộc thi viết cảm nhận về các tác phẩm của Thư viện Vạn Hạnh tạo thêm một không gian dành cho việc đọc, tìm hiểu và suy ngẫm.
Sự hiện diện của bảo tàng và thư viện giúp trải nghiệm tại lễ hội mở rộng từ nghi lễ và các chương trình biểu diễn sang tri thức, tư liệu và văn hóa Phật giáo.
Trong cùng một hành trình, du khách có thể tham dự lễ tại Chùa Quán Thế Âm, xem trực họa, tìm hiểu Bảo tàng Văn hóa Phật giáo, tiếp cận Thư viện Vạn Hạnh rồi tiếp tục khám phá Danh thắng Ngũ Hành Sơn.
Đây cũng là một cách để lễ hội gắn chặt hơn với không gian di sản nơi mình hình thành và phát triển.
Đá mỹ nghệ Non Nước, Bài chòi và những sắc màu văn hóa dân gian
Lễ hội năm 2024 tiếp tục dành không gian cho làng nghề đá mỹ nghệ Non Nước, với các hoạt động trưng bày và biểu diễn chế tác ngay trên đường Sư Vạn Hạnh. Đây là một cách trực tiếp để người dân và du khách tiếp cận nghề thủ công gắn lâu đời với vùng đất Ngũ Hành Sơn.
Không khí phần hội còn được tạo nên bởi Hô hát Bài chòi Khu V, cờ làng, kéo co, múa rối, múa lân, nhảy sạp, trò chơi dân gian, âm nhạc dân tộc và các góc Trà thư.
Các gian hàng OCOP và triển lãm nhiếp ảnh nghệ thuật “Non nước Ngũ Hành Sơn” bổ sung thêm lớp trải nghiệm về sản phẩm địa phương và hình ảnh của vùng đất.
Nhờ vậy, phần hội không tách rời phần lễ mà trở thành một không gian rộng hơn, nơi tín ngưỡng, nghệ thuật dân gian, làng nghề và sản phẩm địa phương cùng hiện diện.
Không gian ẩm thực chay trong ngày Lễ vía
Sau Lễ vía sáng 28/3, chương trình mở Không gian “Ẩm thực chay Việt” tại khuôn viên Chùa Quán Thế Âm.
Ẩm thực chay là một phần gần gũi trong đời sống Phật giáo, nhưng khi được đưa vào chương trình lễ hội, nó cũng trở thành một cách để người dân và du khách tiếp cận văn hóa tâm linh thông qua trải nghiệm hàng ngày.
Không gian này tiếp tục tạo tiền đề để ẩm thực chay trở thành một nhánh trải nghiệm rõ nét hơn trong những mùa Lễ hội Quán Thế Âm tiếp theo.
7 xe hoa đưa không khí lễ hội đến các tuyến phố
Không gian lễ hội năm 2024 còn được mở rộng ra ngoài khu vực Ngũ Hành Sơn thông qua hoạt động diễu hành xe hoa.
Từ ngày 25 đến 28/3, 7 xe hoa của các đơn vị tham gia di chuyển trên nhiều tuyến đường, góp phần quảng bá Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ hội Quán Thế Âm và chuyển tải thông điệp sống thiện, những giá trị nhân văn của Phật giáo đến người dân và du khách.
Các xe hoa đến từ Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo quận Ngũ Hành Sơn, Chùa Quán Thế Âm, Ban Quản lý Di tích Danh thắng Ngũ Hành Sơn, Ban Quản lý Làng nghề đá mỹ nghệ Non Nước và các đơn vị địa phương.
Hình ảnh hoạt động được tập hợp tại bài Diễu hành xe hoa tuyên truyền, quảng bá sự kiện Lễ hội Quán Thế Âm 2024.
Việc đưa xe hoa ra các tuyến phố giúp tinh thần của mùa hội không chỉ tập trung quanh Chùa Quán Thế Âm mà lan tỏa rộng hơn trong không gian đô thị.
Tọa đàm khoa học và câu chuyện nâng tầm một di sản
Bên cạnh phần lễ và phần hội, năm 2024 còn dành một không gian quan trọng cho việc nhìn nhận tương lai của Lễ hội Quán Thế Âm thông qua Tọa đàm khoa học “Giải pháp nâng tầm Lễ hội Quán Thế Âm Ngũ Hành Sơn – Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia”.
Tọa đàm tập trung vào ba hướng lớn: bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội gắn với quần thể Di tích quốc gia đặc biệt Danh thắng Ngũ Hành Sơn; vai trò của lễ hội trong đời sống tín ngưỡng của cộng đồng; và kết nối các giá trị di sản với phát triển du lịch Đà Nẵng.
Nội dung này được phân tích tại bài Tọa đàm khoa học “Giải pháp nâng tầm Lễ hội Quán Thế Âm – Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia”.
Việc đưa giới nghiên cứu, quản lý và các chủ thể thực hành di sản cùng tham gia trao đổi cho thấy câu chuyện của lễ hội không chỉ nằm ở việc tổ chức thành công từng mùa, mà còn ở cách gìn giữ tính thiêng, bản sắc và giá trị cộng đồng trong quá trình mở rộng quy mô.
Từ “Vì hòa bình” đến thông điệp cộng đồng của lễ hội
Sáng 29/3, ngày cuối cùng của mùa hội, chương trình Chạy bộ Olympic “Vì hòa bình” được tổ chức tại khu vực xung quanh Chùa Quán Thế Âm trước lễ bế mạc.
Hoạt động này tạo một mạch kết nối khá rõ với tinh thần của Lễ vía: từ nghi thức cầu nguyện hòa bình đến một hoạt động thể thao cộng đồng cùng hướng về sức khỏe, sự gắn kết và đời sống tích cực.
Đây cũng là một trong những hoạt động mới được nhấn mạnh trong mùa lễ hội 2024, bên cạnh đua thuyền, trực họa và cuộc thi về Thư viện Vạn Hạnh.
Một mùa hội thu hút hàng vạn người dân và du khách
Với 32 hoạt động được tổ chức trong bốn ngày, Lễ hội Quán Thế Âm Ngũ Hành Sơn năm 2024 thu hút hàng vạn đồng bào Phật tử, người dân và du khách, trong đó Lễ vía Đức Bồ Tát Quán Thế Âm có sự tham dự của hàng ngàn chư tôn đức Tăng, Ni, người dân và khách thập phương.
Trong những ngày chính hội, khu vực Chùa Quán Thế Âm và các tuyến đường xung quanh trở thành điểm hội tụ của dòng người hành hương, chiêm bái và tham gia các hoạt động văn hóa.
Không gian lễ hội vì vậy được hình thành không chỉ bởi sân khấu hay nghi thức, mà còn bởi chính sự tham gia của cộng đồng – yếu tố tạo nên sức sống cho một lễ hội truyền thống trong đời sống hiện đại.
Một góc nhìn tổng thể về không khí mùa hội được giới thiệu tại bài Nét đẹp văn hóa tâm linh.
Lễ hội Quán Thế Âm Ngũ Hành Sơn 2024 – khi di sản được kể bằng nhiều ngôn ngữ
Trong bốn ngày từ 26 đến 29/3/2024, Lễ hội Quán Thế Âm Ngũ Hành Sơn đưa người tham dự đi qua nhiều lớp trải nghiệm khác nhau.
Đó là sự trang nghiêm của Lễ vía Đức Bồ Tát Quán Thế Âm, Pháp đàn Đại Bi và những nghi thức cầu Quốc thái – Dân an; là tiếng trống của cuộc đua thuyền trên sông Cổ Cò; là hình ảnh Huyền Trân Công chúa được tái hiện trên sông; là những nét cọ của các họa sĩ trực họa ngay tại chùa; là Bài chòi, đá mỹ nghệ Non Nước, âm nhạc dân tộc, Trà thư, ẩm thực chay và những đoàn xe hoa đi qua các tuyến phố.
Đặc biệt, việc lần đầu tổ chức trực họa lễ hội, đưa đua thuyền gắn với hoạt cảnh lịch sử, mở rộng trải nghiệm tại Thư viện Vạn Hạnh và tổ chức tọa đàm về nâng tầm di sản cho thấy năm 2024 là một bước phát triển đáng chú ý trong cách lễ hội tiếp cận công chúng.
Với người thực hành tín ngưỡng, đây là dịp hướng về Đức Bồ Tát Quán Thế Âm và những giá trị của lòng từ bi.
Với cộng đồng địa phương, đây là không gian gìn giữ các nghi thức, nghệ thuật dân gian, làng nghề và ký ức văn hóa của vùng đất Ngũ Hành Sơn.
Với du khách, lễ hội mở ra một hành trình khám phá Đà Nẵng theo một nhịp khác – từ chùa chiền và Danh thắng Ngũ Hành Sơn đến sông Cổ Cò, đá mỹ nghệ Non Nước, nghệ thuật, ẩm thực và đời sống cộng đồng.
Lễ hội Quán Thế Âm Ngũ Hành Sơn 2024 vì thế không chỉ là bốn ngày hội. Đây còn là không gian nơi di sản tiếp tục được thực hành và kể lại bằng nhiều ngôn ngữ – từ nghi lễ, hội họa, âm nhạc và làng nghề đến thể thao, ẩm thực và những hoạt động cộng đồng – góp phần gìn giữ và lan tỏa một trong những giá trị văn hóa – tâm linh đặc trưng của Đà Nẵng.
TRUNG TÂM XÚC TIẾN DU LỊCH THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
