Vào ngày 6/10/2026 (Thứ Ba), tại Bảo tàng Đà Nẵng – Cơ sở 2 (281 Phan Bội Châu, phường Bàn Thạch, TP. Đà Nẵng), Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam và Bảo tàng Đà Nẵng đã cùng tổ chức Lễ khai mạc Triển lãm và Tọa đàm chuyên đề “Thực vật trong đời sống văn hóa Cơ Tu”. Sự kiện là kết quả hợp tác giữa một đơn vị nghiên cứu – trưng bày – diễn giải khoa học tự nhiên và một bảo tàng gắn bó lâu năm với văn hóa, đời sống cộng đồng địa phương, với sự đồng hành của VinIF – Quỹ Đổi mới sáng tạo Vingroup thuộc Trường Đại học VinUni.
Triển lãm diễn giải về mối quan hệ gắn bó hài hòa qua nhiều thế hệ giữa thế giới thực vật và đời sống của đồng bào Cơ Tu — một trong những tộc người bản địa cư trú lâu đời tại dãy Trường Sơn, sở hữu một kho tàng văn hóa đặc sắc. Hiện nay, cộng đồng người Cơ Tu tại Đà Nẵng có gần 57.000 người, chiếm khoảng 75% dân số người Cơ Tu trên cả nước.
Triển lãm dẫn dắt người xem khám phá vai trò của cây cỏ xuyên suốt đời sống của người Cơ Tu qua bốn lát cắt:
– Thực vật trong đời sống: cây lương thực, cây thuốc dân gian, các loài cây dùng trong nghề dệt – nhuộm và thủ công mỹ nghệ.
– Thực vật trong văn hóa – nghệ thuật: vật liệu dựng nhà Gươl, nhạc cụ truyền thống và các sản phẩm nghệ thuật từ thực vật.
– Thực vật trong đời sống tâm linh: nghi lễ khấn xin trước khi khai thác, các hình tượng điêu khắc trên nhà Gươl và nhà mồ.
– Tập tục bảo vệ thiên nhiên: quan niệm “Mẹ rừng”, luật tục khai thác bền vững và Lễ hội Tạ ơn rừng.
Những tư liệu và bộ mẫu vật được giới thiệu tại đây là kết quả của một quá trình nghiên cứu khoa học bền bỉ nhiều năm do Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam thực hiện – từ điều tra, khảo sát thực địa và thu thập tri thức bản địa mà cộng đồng người Cơ Tu tin tưởng chia sẻ, đến xây dựng bộ mẫu vật, cơ sở dữ liệu về các loài cây có ích, và hoàn thiện kịch bản trưng bày khoa học.
Không đơn thuần là một không gian trưng bày gần gũi, chân thực, triển lãm còn là khởi đầu của hành trình khám phá những tri thức đã được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ tạo nên bản sắc riêng rất giá trị, nay được nghiên cứu, ghi chép công phu và giới thiệu đến công chúng — bao gồm cả chính cộng đồng Cơ Tu bản địa.
Sau lễ cắt băng khai mạc và phần tham quan trưng bày, các đại biểu đã tham dự Tọa đàm chuyên đề, nơi các nhà nghiên cứu, nghệ nhân và đại diện cộng đồng cùng nhìn lại mối quan hệ giữa người Cơ Tu và rừng qua các nghề thủ công truyền thống, nghệ thuật điêu khắc, nghề dệt, nghề gốm, v.v.. Từ những nhát rìu, nhát đục tạc nên tượng thần, phù điêu trên mái nhà Gươl và cột lễ, đến đôi bàn tay nhào nặn đất sét, tận dụng vỏ mía, cánh hoa chuối rừng để nắn hình từng chiếc nồi đất — mỗi kỹ thuật đều là kết quả của quá trình quan sát, thử nghiệm và tích lũy tri thức qua nhiều thế hệ, gắn liền với cách người Cơ Tu nhận biết và sử dụng vật liệu từ rừng.
Tọa đàm cũng là dịp nhìn nhận, đánh giá vào nguy cơ mai một của những nghề này trước đời sống hiện đại, và trao đổi về những nguy cơ gây xói mòn, mai một tri thức bản địa trong cuộc sống hiện đại ngày nay cũng đề xuất giải pháp nhằm bảo tồn phát huy các giá trị di sản văn hóa phi vật thể của cộng đồng đồng bào Cơ tu trên dãy Trường Sơn.
Triển lãmmở cửa đón khách tham quan tự do từ 6/10/2026 đến hết tháng 9/2027 từ thứ Hai đến Chủ nhật, khung giờ buổi sáng: lúc 7h30-11h00; buổi chiều: lúc 13h30 – 16h30 tại Bảo tàng Đà Nẵng – Cơ sở 2, 281 Phan Bội Châu, phường Bàn Thạch, Đà Nẵng.
TRUNG TÂM XÚC TIẾN DU LỊCH THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
Nguồn thông tin: https://baotangdanang.vn/
